سه شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱

هورامان کردستان فراتر از ماسوله گیلان

شنبه - 6 نوامبر 2021
هورامان کردستان فراتر از ماسوله گیلان

منطقه هورامان را که بخش عمده ای از آن در استان کردستان واقع شده است در گذشته بسیار به ماسوله گیلان تشبیه می کردند اما این روزها این منطقه با توجه به عنوان جهانی که کسب کرده فراتر از ماسوله قرار گرفته است.

به گزارش کردنامه، منطقه هورامان سرزمینی شگفت انگیز مابین ۲ استان کردستان و کرمانشاه است که پنجم مرداد ماه امسال از سوی یونسکو به عنوان بیست و ششمین اثر ایران به ثبت جهانی رسید.

هورامان را سرزمین خورشید و جایگاه اهورامزدا می‌دانند. «هور» در لغت به معنی خورشید است و «هورامان» یعنی جایی که خورشید از آن طلوع می‌کند.

بر اساس بررسی‌های صورت گرفته هورامان بیش از ۷۰۰ روستا را شامل می‌شود و شواهد باستان شناسی به دست آمده نشان می‌دهد که قدمت هورامان به دوران پارینه سنگی میانی و به حدود ۴۰ هزار سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد.

هرچه در این منطقه وجود دارد در تعامل با طبیعت ایجاد شده؛ مصالح خانه‌ها از سنگ، چوب و گِل و خاک است و پوشش و غذاهای محلی و حتی موسیقی این منطقه هم در همزیستی با طبیعت بوجود آمده است.

مردم هورامان با زبان هورامی با یکدیگر صحبت می کنند و “سیاچمانه” هم موسیقی خاص این منطقه است که در آن بدون استفاده از هیچگونه ابزار و ادوات موسیقی فقط حنجره خواننده اصلی ترین نقش را ایفا می کند.

در هورمان بیشتر مردم دامدار یا کشاورز هستند و همین امر باعث شده که تعامل مردم این دیار با طبیعت بیشتر شود.

مردم هورامان به زندگی هوارنشینی(کوچ های موقت فصلی) عادت دارند و رفتن به هوار، معمولا از اواخر فصل بهار آغاز می‌شود و تا گذشت یک ماه از پاییز و اتمام چیدن آخرین محصولات باغی همچون گردو و انار ادامه دارد.

معماری خانه های هورامان به صورت پلکانی و شیبدار است و بیشتر آنها بر روی بلندی و ارتفاع ساخته شده‌اند.

جشن سنتی عروسی پیرشالیار (روحانی مشهور هورامان) هم هر سال در چهل و پنجمین روز از فصل زمستان در روستای هورامان تخت برگزار می شود. این مراسم شامل دف زنی، رقص و سماع عارفانه، قربانی کردن گاو و گوسفند و خواندن دعا و اذکار است. مرقد پیرشالیار و عبادتگاه او در هورامان از مکان‌های مورد بازدید گردشگران است.

هورامان در مسیر جهانی شدن تاکنون

مدیر پایگاه منظر فرهنگی هورامان در گفت و گو با خبرنگار کردنامه عنوان کرد: پس از انجام مطالعات و کارهای پژوهشی و اجرایی از سال ۱۳۹۸ پرونده جهانی شدن منظر فرهنگی هورامان تهیه و تکمیل و بهمن ماه همان سال برای یونسکو ارسال شد که در مهرماه سال گذشته ارزیاب‌ سازمان یونسکو به قسمت‌های مختلفی از هورامان در ۲ استان کردستان و کرمانشاه سفر کرد و ۱۰ روز بازدید و بررسی‌های لازم را از این منطقه به عمل آورد.

پویا طالب نیا ادامه داد: خوشبختانه در پنجم مردادماه امسال پرونده ثبت جهانی هورامان در یونسکو مطرح شد و بدون حتی یک نفر مخالف، به تصویب رسید.

وی گفت: ثبت جهانی هورامان می تواند باعث توسعه پایدار گردشگری در منطقه شود چون اولین سایتی که گردشگران خارجی برای مقصد سفر خود به آن مراجعه می‌کنند، سایت یونسکو است، در نتیجه انتخاب منطقه هورامان از سوی این سازمان، قطعا به رونق گردشگری و اقتصاد منطقه منجر خواهد شد.

مدیر پایگاه هورامان با تاکید بر اینکه آثاری که به ثبت جهانی می‌رسند نباید رها شوند، ادامه داد: ما باید بیشتر بروی غنای فرهنگی تمرکز کرده و آن را تبدیل به یک مطالبه عمومی کنیم.

وی به ضرورت برندسازی برای هورامان اشاره و اضافه کرد: این مسئله باید با شناخت دقیق منطقه انجام شود و همه مزیت‌ها و مخاطرات در آن در نظر گرفته شود.

نظام نامه گردشگری هورامان تدوین می‌شود

طالب نیا گفت: نظام نامه گردشگری هورامان باید تا پایان سال تدوین شود و گردشگر با احترام به این مکان پا بگذارد و ساختار منطقه را دچار آسیب نکند.

وی به ضرورت توزیع عادلانه درآمد حاصل از رونق گردشگری در هورامان نیز تاکید کرد و ادامه داد: باید همه اهالی روستا از درآمدهای حاصل از ورود گردشگران منتفع شوند و هر کسی یک قسمت از کار را برعهده بگیرد و سود آن را دریافت کند.

مدیر پایگاه هورامان افزود: هورامان به یک شورای سیاستگذاری نیاز دارد که افراد صاحب فن و صاحب‌نظر در آن حضور داشته و نظراتشان قابلیت اجرا داشته باشد.

زیرساخت‌های مناسب گردشگری در هورامان ایجاد شود

یک عضو شورای راهبردی ثبت جهانی هورامان نیز در گفت و گو با کردنامه، ایجاد زیرساخت‌های گردشگری در استان‌های کردستان و کرمانشاه را امری ضروری دانست و گفت: ایجاد جاده‌های استاندارد و اختصاص وسایل نقلیه ویژه گردشگران و وجود تعداد کافی هتل‌ برای اسکان مسافران از جمله موارد مورد نیاز برای توسعه گردشگری در منطقه هورامان است.

محمدعلی سلطانی افزود: امروز هورامان نیازمند همان شورای سیاستگذاری است که از عالمان دینی، اساتید دانشگاه، نمایندگان مجلس، فرمانداران، بخشداران، دهیاران، نمایندگان شوراهای شهر و روستا، نماینده پایگاه هورامان، فرهیختگان و صاحب نظران در آن حضور داشته و با تشکیل کمیته‌های تخصصی مسایل ثبت جهانی هورامان را پیگیری کنند، در غیراینصورت این منطقه به دست فراموشی سپرده می‌شود.

وی اضافه کرد: ما در هورامان آرشیو آیین‌ها، مذاهب و آداب و رسوم باستانی و تاریخی را داریم که در جاهای دیگر نمونه آن وجود ندارد.

وجود قدیمی ترین سند اقتصادی جهان در هورامان

عضو شورای راهبردی ثبت جهانی هورامان گفت: اولین سند اقتصادی جهان به نام “بنچاق هورامان” در این منطقه نوشته شده است و در حال حاضر در موزه لندن نگهداری می‌شود که این مسئله نشان دهنده یک تمدن فرازمند، متعهد، آگاه و روشنفکر است که تاکنون توانسته‌اند فرهنگ خود را نگهداری کنند.

وی افزود: باید هورامان با حضور سرمایه گذاران بومی، فعالیت یک شورای سیاستگذاری بومی و با همراهی و پیگیری مسوولان و مردم منطقه اقدامات لازم در آن صورت بگیرد.

سلطانی به ضرورت توسعه بومگردی در روستاهای هورامان تاکید کرد و ادامه داد: یکی از اقدامات بسیار مهم باید توسعه بومگردی در روستاهای این منطقه باشد چون گردشگر می‌خواهد با زندگی مردم آنجا آشنا شود و هم از لحاظ اقتصادی نیز سفرش به صرفه باشد.

وی تاکید کرد: خواسته ما این است که هر چه زودتر با تشکیل شورای سیاستگذاری مسایل پیگیری شود و تمامی وزارت خانه‌های دخیل در این مسئله اعم از وزارت میراث فرهنگی، علوم، آموزش و پرورش، مسوولان استان و کشوری، انجمن های ادبی، محیط زیستی، فعالان مدنی، اهل قلم، دانشگاهیان، نشریات و رسانه ها حضور داشته و با برگزاری نشست‌هایی پیگیر این مسئله باشند تا به یک نتیجه مطلوب برسد.

جاذبه‌های گردشگری منحصربفرد هورامان در طول سال

کارشناس گردشگری اداره کل میراث فرهنگی کردستان نیز گفت: منطقه هورامان از چند بُعد حائز اهمیت است و این منطقه هر فصل جاذبه‌های گردشگری منحصر به فرد خود را داراست.

آوات مکاری گفت: بهتر از هورامان در بحث گردشگری رویداد جایی را سراغ نداریم چون انواع و اقسام جشن‌ها و مراسم‌ سنتی از جمله عروسی پیرشالیار، کومسای، بولاو روستای دولاوب، انار روستای سلین، توت فرنگی روستای شیان، گردو روستاهای هویه و سرهویه و ده‌ها جشن دیگر همچون جشن خرمن و غیره بخشی از رویدادهای مهم در منطقه هورامان هستند.

وی ادامه داد: امروز در تورهای گردشگری بحث گردشگری موسیقی و فرهنگی نیز مطرح است که وجود موسیقی خانقاهی و عرفانی همچون دف‌نوازی و یا سازهای محلی همچون شمشال از دیگر جاذبه‌های گردشگری هورامان است.

کارشناس اداره کل میراث فرهنگی کردستان اضافه کرد: گردشگری سلامت در منطقه هورامان هم مقوله مهم دیگری است که وجود آب و هوای پاک و گیاهان دارویی که در طب سنتی مورد استفاده قرار می گیرند از دیگر جنبه‌های گردشگری در این منطقه است.

وی، گردشگری آبی را هم از دیگر جاذبه‌های گردشگری این منطقه دانست و افزود: وجود منابع آبی خوب در هورامان باعث شده که ورزش‌هایی همچون قایقرانی در آب‌های خروشان(رفتینگ) نیز در این منطقه ایجاد شود و در آینده این بخش بیشتر توسعه خواهد یافت.

منطقه هورامان هنوز بکر و دست نخورده است که می طلبد برای آن شرایط خاصی لحاظ شود تا هم به طبیعت آن آسیب وارد نشود و هم بتوان از بخش گردشگری آن درامدزایی برای منطقه ایجاد کرد.

گزارش از ویدا باغبانی، خبرنگار کردنامه


پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس